Toen ik ChessDeck recentelijk publiceerde, kwam al snel één vraag steeds terug. Niet over kleuren, niet over knoppen, maar over iets wat ik zelf ook al op mijn 'verlanglijstje' had staan om nog toe te voegen:

"Kan ik ook een partij op een slide zetten, met knopjes om vooruit en achteruit te bladeren?"

Een terechte vraag. Want stellingen laten zien is één ding, maar beter schaken leer je ook door een partij te vólgen. Zet voor zet, met uitleg onderweg. Die mogelijkheid zat er nog niet in.

Nu wel.

Plakken en klaar

Je zet een partij op een slide met een pgn-blok:

```pgn
            title: Onsterfelijke partij
            1. e4 e5 2. Bc4 Nc6 3. Qh5 Nf6 4. Qxf7#
            ```

In de editor staat er een knop Partij (PGN) die dit blok voor je klaarzet. Je vervangt de voorbeeldpartij door je eigen partij, en je bent klaar.

En met "je eigen partij" bedoel ik: gewoon plakken wat je van Lichess of chess.com downloadt. Compleet, met de kopregels tussen blokhaken, met commentaar tussen accolades, met varianten tussen haakjes, met kloktijden erin. Je hoeft niets op te schonen, niets weg te halen, niets om te zetten. ChessDeck pakt de zetten eruit en negeert de rest.

Hoe het werkt in de les

Stel: je behandelt de aanval op f7 en je wilt laten zien hoe Morphy dat deed in zijn beroemde partij in de Parijse opera. Je plakt de partij op een slide, je zet er een kopje boven, klaar.

Tijdens de les blader je met de knoppen onder het bord: ⏮ ◀ ▶ ⏭. Wil je liever je handen vrij houden? Klik het bord één keer aan en de pijltjestoetsen sturen de partij. Je ziet een randje om het bord zolang dat zo is, zodat je altijd weet wat de volgende toetsaanslag doet. En sta je bij de laatste zet, dan brengt nóg een keer → je gewoon naar de volgende slide — je hoeft dus niet naar je muis te grijpen om verder te gaan.

Onder het bord staat de complete zettenlijst, in Nederlandse notatie. Je plakt Nf3 en je leerlingen lezen Pf3. Elke zet in die lijst is aanklikbaar: vraagt iemand halverwege "wacht, hoe stond het ook alweer na zet acht?", dan klik je op die zet en je bent er. Geen twintig keer op terug.

Begint je partij niet bij de beginstelling — een studie, een eindspelfragment — dan werkt dat ook gewoon. Zit er een FEN-kopregel in de partij, dan pakt ChessDeck die op en begint de nummering meteen op het juiste zetnummer.

Twee dingen die er stilletjes bij kwamen

Tijdens het maken van deze update zijn er ook nog twee dingen toegevoegd die het noemen waard zijn.

Promoveren mag nu ook iets anders worden dan een dame. Sleept je een pion naar de achterste rij, dan verschijnt er een keuzevenster met dame, toren, loper en paard. Dat klinkt als een detail, maar het betekent dat je nu ook een onderpromotie-puzzel kunt maken. Zo'n klassieke stelling waarin d8=P+ wint en d8=D juist niet.

En je kunt het bord nu even omdraaien. Onder elk bord — gewone stelling, puzzel én partij — staat een klein ⟲-knopje. Handig voor het moment waarop iemand vraagt: "maar hoe ziet zwart dit dan?" Dat draaien is tijdelijk; ga je naar de volgende slide en kom je terug, dan staat alles weer zoals jij het had bedoeld.

Ook op papier

Maak je hand-outs met de PDF-knop, dan krijg je van elke partij de beginstelling met de volledige zettenlijst eronder. Bladeren kan niet op papier, maar naspelen wel.

Ga het vooral even bekijken

Al deze dingen zitten in het demonstratiebestand. Open ChessDeck, klik in het menu ? Hulp op Open demo, en blader door naar Mogelijkheid 3 — Partijen doorbladeren. Daar staat die Morphy-partij, klaar om doorheen te klikken.

Verderop vind je ook de nieuwe promotie-puzzel. Probeer die eens met een dame op te lossen, en daarna met een paard. Dan snap je in één keer waarom dat keuzevenster er moest komen.

En het mooiste vind ik nog steeds: het is één bestandje. Wil je je collega laten zien hoe je die les hebt opgebouwd, dan stuur je hem dat bestand. Geen installatie, geen account, geen versie die niet meer opent. Openen in de browser en klaar.

Zegt het voort, zegt het voort ...

De SMRA SchaakTools, en zeker ChessDeck, zijn voor veel schaaktrainers en leerkrachten iets totaal nieuws. Bekend waren meestal wel een digitaal demonstratiebord en een pgn-viewer, maar niet veel meer dan dat. Vertel collega's dus over de SMRA SchaakTools zodat iedereen gebruik kan maken van de vele handige hulpmiddelen die de schaaktools bieden.

Aangezien ik ze allemaal geheel gratis aanbied zal het duidelijk zijn dat hier geen enkel commercieel belang achter zit, maar alleen de intentie om schaaktrainers en leerkrachten te voorzien van tools die het geven van schaaklessen vergemakkelijkt en verbeterd.

Inmiddels zijn de diverse schaaktools, in krap vier weken, al bijna 4000 keer bekeken. Heb jij ze ook bekeken, laat dan eens horen wat je ervan vindt, stuur een berichtje en steun dit initiatief met een donatie.

Ga jij ChessDeck proberen?

Ga naar schaaktools.schaakmaarraak.nl en ontdek ChessDeck en de SMRA SchaakTools.

♟ ♟ ♟