Iedere schaaktrainer bouwt een les op zijn eigen manier op. De één werkt met PowerPoint, de ander pakt een demonstratiebord, weer een ander heeft aan een paar losse stellingen en zijn stem genoeg. Wat je kent, voelt vertrouwd — en dat laat je niet snel los.

Toch verschijnt er soms iets nieuws in beeld dat je even nieuwsgierig doet opkijken. Dat is precies wat ik met ChessDeck hoop te bereiken. Niet om je werkwijze te vervangen, maar om er iets aan toe te voegen.

Wat is ChessDeck?

ChessDeck laat je in je browser een presentatie maken waar niet alleen tekst, maar ook interactieve stellingen en puzzels in kunnen staan. Je schrijft je uitleg, je zet een stelling op met een FEN-code, je bouwt een puzzel op met startpositie, oplossing en optionele hint — en ChessDeck maakt er een presentatie van die je direct in je les kunt gebruiken en die je opslaat in één klein bestand.

Geen installatie, geen account, geen abonnement. Je opent de editor, je typt, je slaat op.

Hoe een les eruitziet — het voorbeeld van "de penning"

Stel: je bereidt een les voor over de penning. Je doet dat nu misschien met een aantal applicaties naast elkaar: het demonstratiebord van chess.com of Lichess om de stellingen te laten zien, PowerPoint voor je uitleg en slides, en daarna enkele opgaven met diagrammen op papier. Drie werkwijzen, drie bestanden, drie momenten waarop je tijdens de les moet schakelen.

In ChessDeck maak je één bestand.

Je opent de editor in je browser. Bovenaan schrijf je je uitleg: wat is een penning, wanneer komt hij voor, waarom is hij gevaarlijk. Onder je tekst wil je een stelling laten zien. Je zet de positie op in je vertrouwde omgeving — chess.com of Lichess — kopieert daar de FEN, klikt in ChessDeck op de knop "schaakbord" en plakt. Het bord staat er, interactief, zodat jij of je cursisten straks zelf zetten kunnen spelen op het bord.

Daarna volgen misschien nog een paar voorbeeldstellingen met commentaar, en je sluit af met drie puzzels waarin cursisten zelf de winnende zet moeten vinden — met een hint achter een knop voor wie het even niet ziet.

Tijdens de les blader je door je slides. Eén bestand, één venster, geen geschakel tussen tabbladen. De cursisten zien op elk scherm dezelfde bordkleuren, dezelfde stukken, dezelfde stijl. Die herkenbaarheid helpt bij concentratie.

En geef je volgende week dezelfde les bij een andere club of school met een andere huisstijl? Eén klik op een ander thema en de hele presentatie ziet er anders uit. De inhoud blijft hetzelfde.

De verborgen kracht: delen zonder gedoe

Dit vind ik zelf het mooiste. Als je een collega je lesvoorbereiding wilt geven, stuur je één klein bestandje. Meer niet. Die collega hoeft niets te installeren, geen account aan te maken, geen extensie te downloaden. Ze openen het bestand in hun browser en hebben jouw hele les.

Voor schaakverenigingen en trainerscollectieven betekent dit dat je materiaal echt gedeeld kan worden. Niet als kopieerbare screenshot, niet achter een paywall, maar als bewerkbaar bestand dat de ander vrij kan aanpassen aan zijn/haar eigen groep.

Maar het maakt het ook mogelijk om je lessen te delen met cursisten of leerlingen. Zij hebben dan altijd allemaal dezelfde uitleg als naslag en kunnen met de interactieve opgaven thuis oefenen.

De SWOP-gedachte

ChessDeck is één van de SMRA SchaakTools die ik bouw vanuit de SWOP-gedachte:

  • Sovereignty — jij bent eigenaar van je lesbestanden, niet een platform.
  • Web-native — het draait in je browser, zonder installatie.
  • Openness — het bestandsformaat is open en leesbaar, ook zonder ChessDeck.
  • Privacy — er is niemand die meekijkt; je data blijft op je eigen apparaat.

Voor mij is dat geen technische keuze maar een principiële. Blijven we allemaal met eigen bestandsformaten op eigen eilandjes werken, of ontstaat er langzaam een gedeelde fundering waarop iedereen zijn eigen werk kan blijven doen zonder afhankelijk te zijn van welk bedrijf of software dan ook?

Ik hoop het laatste. Maar dat gebeurt alleen als er tools zijn die het mogelijk maken.

Zelf proberen

ChessDeck is gratis, werkt direct in je browser en vereist geen account. Bij de app zit in het "? Hulp" - menu een demonstratiebestand demo.md dat in één oogopslag laat zien wat mogelijk is — open dat, speel ermee en ontdek hoe makkelijk ChessDeck werkt.

Kom je iets tegen dat niet klopt of beter zou kunnen? Laat het me weten. ChessDeck groeit door wat trainers in de praktijk tegenkomen.

Ga jij ChessDeck proberen?

Ga naar schaaktools.schaakmaarraak.nl en ontdek ChessDeck en de SMRA SchaakTools.

♟ ♟ ♟